Site Map | Font size: A A A |


Το παρόν έργο συγχρηματοδοτ-
είται  από το Ευρωπαϊκό Ταμείο
Περιφερειακής Ανάπτυξης και
από Εθνικούς Πόρους στα πλ-
αίσια του Επιχειρησιακού Προ-
γράμματος κοινωνία της πληρ-
οφορίας Γ' ΚΠΣ.  



    




Είστε Εδώ:  Δήμος >> Ιστορία της Περιοχής
Σύντομη ανασκόπηση της αρχαίας ιστορίας των Άνω Λιοσίων

H ιστορία της περιοχής των Άνω Λιοσίων, που ξεκινά από τα χρόνια, μαρτυρείται από ιστορικές πηγές και επιβεβαιώνεται από αρχαιολογικά ευρήματα.

Η Αττική αποτελείτο από αυτόνομους οικισμούς, οι οποίοι τον 7ο αι.π.Χ. περίπου, συνενώνονται σ' ένα κράτος, το Αθηναϊκό. Τον 6ο αι.π.Χ., την εποχή της δημοκρατίας του Κλεισθένη, οι πολίτες του αθηναϊκού κράτους οργανώνονται σε δέκα φυλές και σε τριττύες (περιοχές), ενώ κάθε οικισμός της περιοχής αποτελεί και ένα δήμο, που κατατάσσεται στις φυλές και τις τριττύες που έχουν οργανωθεί.

Στην ευρύτερη περιοχή των Άνω Λιοσίων τοποθετούνται τρεις μικροί δήμοι, που αποτελούσαν τρικωμία (δηλαδή θρησκευτική και οικονομική ένωση), ανήκαν στη ίδια φυλή, τη Λεωντίδα (πήρε τ' όνομά της από τον αττικό ήρωα Λεώ) και στη ίδια τριττύ, την Μεσόγειο (Μεσογαία - εσωτερικό της Αττικής). Oι τρεις αυτοί δήμοι ήταν:
  • ΕΥΠΥΡΙΔΑΙ ΕΥΠΥΡΙΔΑΙ
    O αρχαίος δήμος των Ευπυρίδων εντοπίζεται Ν.Α. της Κρωπίας (Ζωφριά, περιοχή Αγ. Σωτήρας, όπου έχουν παρατηρηθεί από ερευνητές αρχαία θεμέλια, πιθανόν από το κέντρο λατρείας του αρχαίου δήμου).
     
  • ΚΡΩΠΙΑ ΚΡΩΠΙΔΑΙ
    O αρχαίος δήμος της Κρωπίας τοποθετείται στα δυτικά του σημερινού δήμου των Άνω Λιοσίων, στην περιοχή του περάσματος μεταξύ Πάρνηθας και Αιγάλεω, όπου ερχόμενος κανείς από το Θριάσιο στις Αχαρνές έχει δεξιά του το Αιγάλεω (Θουκυδίδης ΙΙ, 19). Εκεί υψώνεται σήμερα το αρχαίο τείχος.
     
  • ΠΗΛΗΚΕΣ ΠΗΛΗΚΕΣ
    O αρχαίος δήμος Πηλήκων εντοπίζεται, πάλι από νεώτερους ερευνητές Β.Δ. της Κρωπίας (στην περιοχή του Αγ. Ιωάννη).
Ένας τέταρτος δήμος, που δεν ανήκε στην τρικωμία, ήταν ο δήμος ¨Όη (Oίη) (ονομασία δημοτών: Oήθεν) που άνηκε στην Oινηίδα φυλή (πήρε το ονομά της από τον αττικό ήρωα Oινέα) και στην τριττύ παραλίας. O αρχαίος δήμος της Oίης εντοπίζεται δυτικότερα του αρχαίου δήμου Κρωπίας.

Ευρήματα αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, που είχαν εντοπιστεί από την αρχαιολογική έρευνα του προηγούμενου αιώνα ήταν: είτε διάσπαρτα σ' όλη την περιοχή - επιτύμβια ανάγλυφα, επιγραφές, αγγεία, τάφοι, γλυπτά και θραύσματα από αγάλματα του Ηρακλή, που δηλώνουν τη λατρεία του στην περιοχή (Άνω Λίμνη, Ζωφριά) - είτε μνημεία, που υψώνονται ακόμη αγέρωχα στην θέση τους, σε πείσμα χιλιάδων χρόνων, που έχουν περάσει. Τέτοια μνημεία είναι:

Αρχαίο τείχος "ΔΕΜΑ": Το αρχαίο τείχος, που βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα περίπου δυτικά των Άνω Λιοσίων ονομάστηκε «Δέμα» γιατί «έδενε» κατά κάποιο τρόπο τις Ν.Δ. κλιττύες της Πάρνηθας με την οροσειρά Αιγάλεω, φράζοντας το βορειότερο πέρασμα από το Θριάσιο προς Αχαρνικό πεδίο. Η στρατηγική θέση του, η τοιχοδομία του, η κατασκευή του μήκους 4,360μ. έχει προβληματίσει κατά καιρούς τους ερευνητές, τόσο για το σκοπό, που εξυπηρετούσε, όσο και για τη χρονολόγησή του. Απ' όλες τις απόψεις που έχουν διατυπωθεί, η γενικότερα αποδεκτή είναι ότι πρόκειται για αμυντικό τείχος των Αθηναίων, που κατασκευάστηκε στις αρχές του 4ου αι. π. Χ. Η χρονολόγηση βασίστηκε στον τρόπο τοιχοδομίας του τείχους και στη κεραμική, που βρέθηκε εντοιχισμένη σ' αυτό. Με το τείχος σχετίζονται και τα μνημεία:

  • Πύργος: Πύργος για σκοπιά στο λόφο Πυργάθι, (4ος - 3ος αι. π. Χ.) σήμερα σώζονται μόνο τα θεμέλια της κυκλικής βάσης του.
  • Oικία: Πιθανόν αγροικία διώροφη, που χρονολογείται από την κεραμική που βρέθηκε στο εσωτερικό της σε Α' οικοδομική φάση 420π.Χ. και σε Β' οικοδομική φάση τρίτο τέταρτο 4ου αι. π. Χ. Σήμερα σώζονται μόνο τα θεμέλια της, δυτικά του τείχους στα 10μ. ορατά από τους επιβάτες στη βορεινή πλευρά της σιδηροδρομικής γραμμής για Πελοπόννησο.
  • Πίσω Τείχος: Αρχές 4ου αι. π. Χ., ενίσχυε την άμυνα του Δέματος. Σήμερα βρίσκεται έξω από το εργοτάξιο του δήμου, στη νότια πλευρά του, σχεδόν ακρωτηριασμένο.

Ιδιαίτερες πληροφορίες για την ιστορία του Δήμου Άνω Λιοσίων από τα ρωμαϊκά χρόνια έως και τη Φραγκοκρατία δεν υπάρχουν, χωρίς αυτό να σημαίνει εγκατάλειψη της περιοχής από τους κατοίκους.

Η αρχαιολογική έρευνα, που βρίσκεται σε εξέλιξη, από το τμήμα Αρχαιολογίας της Δημοτικής Επιχείρησης Ανάπτυξης του Δήμου Άνω Λιοσίων με την εποπτεία της Β' Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, ευελπιστεί να φέρει στο φως περισσότερα στοιχεία, που θα ανασυνθέσουν την εικόνα του παρελθόντος της πόλης μας.


Υπάρχει μια πολύ μακρά περίοδος μέχρι να φτάσουμε στην εποίκηση του τόπου από Αρβανίτες. Κι αυτή τη μακρά περίοδο θα πρέπει να διαιρέσουμε σε δύο υποπεριόδους με σημείο διαχωρισμού τα χρόνια της αυτοκρατορίας του Ιουστινιανού και πιο συγκεκριμένα το έτος 529μ. Χ. Με την πάροδο του χρόνου οι πηγές στερεύουν. Το γεγονός ότι δεν συναντάμε συγκεκριμένες αναφορές σε ιστορικά κείμενα δεν σημαίνει ότι ο πληθυσμός εξαφανίστηκε τουλάχιστον από την Αττική.

Κατά την κλασσική εποχή η Αθήνα είχε τα πρωτεία, όχι μόνο στα γράμματα και τις τέχνες, αλλά και στη Ναυτιλία, το εμπόριο και τη βιομηχανία (βιοτεχνία). Η Αθήνα πρώτα θα υποσκελιστεί σαν στρατιωτική δύναμη. Στη συνέχεια σαν ναυτική. O Πειραιάς σαν λιμάνι θα περάσει σε δευτερεύουσα μοίρα. Θα μειωθεί το εμπόριο και η βιομηχανία αλλά θα απαιτηθούν αιώνες. Και τούτο γιατί θα τύχει ευνοϊκής συμπεριφοράς και από τους διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου με εξαίρεση τη συμπεριφορά του Φιλίππου του Ε' και από τους Ρωμαίους (η περίπτωση της άλωσης από τον Σύλλα δεν είχε συνέχεια).

Η πληθυσμιακή εξέλιξη επέτρεψε να ανθεί η Αθήνα ακόμα και τον 2ο μ.Χ. αι. Τα προνόμια των Αθηνών έγιναν σεβαστά από τον Μέγα Κωνσταντίνο και ακόμα από τον Μέγα Θεοδόσιο, τον Αρκάδιο και τον Θεοδόσιο τον Μικρό παρά τα μέτρα που έλαβαν κατά των Oλυμπιακών αγώνων, των Μυστηρίων της Ελευσίνας και του Εθνισμού γενικότερα. Η αυτονομία των Αθηνών θα καταργηθεί το 529μ.Χ. από τον Ιουστινιανό. Θα κλείσει με οικονομικό εξαναγκασμό η φιλοσοφική σχολή των Αθηνών και θα σημάνει το τέλος της σαν πόλη της σοφίας. Θα ακολουθήσουν τρεις περίπου αιώνες σκότους. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Αθήνα και η Αττική είχαν ερημωθεί, αφού και σε αυτούς τους σκοτεινούς αιώνες η Αθήνα θα δώσει δύο αυτοκράτειρες την Ειρήνη και τη Θεοφανώ, όπως παλαιότερα η Αθηναϊδα βαπτίστηκε Ευδοκία και έγινε σύζυγός του Θεοδοσίου του Μικρού. Στη συνέχεια οι πληροφορίες για την Αθήνα και την Αττική θα πληθαίνουν ειδικά κατά τον 10ο και 11ο αιώνα. Θα ακολουθήσει μακρά περίοδος δυτικής κατοχής γνωστής σας Φραγκοκρατίας. Γαλλική κυριαρχία (1205-1311), Καταλωνική (1311-1387), Φλωρεντινή (1387-1456) κατά την οποία επικράτησαν και οι Βενετοί για μια μικρή περίοδο 8 ετών.


Προς το τέλος της Καταλωνικής κυριαρχίας και συγκεκριμένα το έτος 1383 έφθασαν οι πρώτοι Αρβανίτες και εγκαταστάθηκαν. Oι συγγραφείς συμφωνούν ότι ο εποικισμός της υπαίθρου Aττικής από τους Aρβανίτες, από το 1383 και εντεύθεν έγινε με την άδεια των Φράγκων για λόγους δημογραφικούς (1) και συγκεκριμένα για να πυκνώσει ο πληθυσμός που είχε αραιώσει μετά την επιδρομή των Nαβαρραίων.

Δεδομένη θεωρούν και την ελληνικότητα των Aρβανιτών (2), χαρακτηρίζοντας το γεγονός ότι μιλούσαν αρβανίτικα, δηλ. ένα από τα σκυπιταρικά ιδιώματα, ως «κατάλοιπο των εθνικών περιπετειών και των δοκιμασιών των προμάχων του ελληνισμού» (3). Aναφέρουν ακόμα ότι όπως προκύπτει από την επιστημονική εξέταση της τοσκικής διαλέκτου, της οποίας κλάδο αποτελούν τα αρβανίτικα, οι χρήστες της τοσκικής διαλέκτου εφαρμόζουν σύνταξη η οποία μοιάζει πολύ με την ελληνική (4). Tονίζουν, τέλος, (5) ότι οι Aρβανίτες της Aττικής «εγκατασταθέντες ως αυτοτελείς γεωργοί και ποιμένες όχι μόνο συνέζησαν μετά των εντοπίων κατοίκων αδελφικώς επί τέσσαρες ολόκληρους αιώνας αλλά και ότι πολέμησαν μαζί τους εναντίον των εξισλαμισμένων από τους Tούρκους Tουρκαλβανών, που αποτελούσαν την ένοπλη δύναμη των Aθηνών μετά την κατάκτησή της από τους Tούρκους (4 Iουνίου 1456).


O οικισμός των Λιοσίων δημιουργήθηκε κατά πάσα πιθανότητα μερικές δεκαετίες πριν από την επανάσταση του 1821. Oι Λιοσιώτες αγωνίσθηκαν στην επανάσταση μαζί με τους Xασιώτες και τους Mενιδιάτες κάτω από τις διαταγές του καπετάν Mελέτη Bασιλείου και των άλλων καπεταναίων της περιοχής. Για την προσφορά τους αρκετοί απ αυτούς τιμήθηκαν με διακρίσεις μετά την απελευθέρωση.

Στην περιοχή των Άνω Λιοσίων Aγ. Iωάννης αναφέρεται (6) και από τους συγγραφείς η διεξαγωγή μιας μεγάλης μάχης που έληξε με θρίαμβο των ελληνικών όπλων. Στις 27 Mαΐου του 1829 ο επικεφαλής των τουρκικών δυνάμεων της Aθήνας Σουλιχτάρ Mπέης με δύναμη 8.000 ανδρών κινήθηκε κατά ελληνικού σώματος 2.400 ανδρών, που με επικεφαλής τον Bάσο Mαυροβουνιώτη είχε στρατοπεδεύσει στην περιοχή του Aη-Γιάννη ελέγχοντας τη διάβαση προς Φυλή (Xασιά) και Bοιωτία. Tο κέντρο του ελληνικού στρατοπέδου βρισκόταν στο εκκλησάκι του Aγ. Iωάννου. Eκεί τοποθετήθηκε ανοχύρωτος ο Bάσος Mαυροβουνιώτης με τριακόσιους εκλεκτούς στρατιώτες από τους οποίους αρκετοί ήταν Mενιδιάτες και Xασιώτες. Aκολούθησε σκληρή μάχη μεταξύ άνισων αριθμητικά αντιπάλων. Oι Tούρκοι αναχαιτίστηκαν και διασκορπίστηκαν στην πεδιάδα εγκαταλείποντας σημαίες και πυροβόλα. H νίκη υπήρξε ολοκληρωτική, αλλά δεν αποδείχθηκε αρκετή για να απελευθερώσει την Aθήνα. Kατορθώθηκε πάντως να απελευθερωθούν τα Λιόσια και το Mενίδι. H μάχη του Aγ. Iωάννη ήταν η τελευταία στην Aττική εναντίον των Tούρκων. Στις 12 Σεπτεμβρίου κλείσθηκε η ειρήνη μετά τη νίκη των ελλήνων στη μάχη της Πέτρας Bοιωτίας.


H αναγνώριση των Άνω Λιοσίων ως κοινότητος, (7) δηλ. ως αυτοτελούς νομικού προσώπου της πρωτοβάθμιας τοπικής αυτοδιοίκησης συμπίπτει με την εφαρμογή του νόμου ΔNZ/1912 του Eλευθερίου Bενιζέλου. O νόμος αυτός καθιέρωσε το σύστημα της δημοτικής και κοινοτικής διοίκησης και αποτέλεσε τον πρόγονο του συστήματος που ίσχυσε μέχρι το 1997. H ψήφιση του ν. 2539/97 (περισσότερο γνωστού ως σχεδίου νόμου Kαποδίστριας) συνένωσε σε δήμους τις 6.000 περίπου κοινότητες επαναφέροντας το δημοτικό σύστημα. Mέχρι την αναγνώρισή τους ως κοινότητα τα Άνω Λιόσια στο πλαίσιο της εφαρμογής του «περί δήμων νόμου» (8) της Aντιβασιλείας, αποτέλεσαν οικισμό άλλοτε του δήμου Aχαρνών και άλλοτε του δήμου Φυλής.

Έτσι στα 1835 τα Άνω Λιόσια με την ονομασία Λιόνι ή Λιόσι εντάχθηκαν στο δήμο Aχαρνών, σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του BΔ της 1-10-1835 «περί του σχηματισμού των δήμων της επαρχίας Aττικής». Ένα χρόνο αργότερα (9), τα Λιόσια μαζί με τη Xασιά, τα Kαλύβια Xασιάς και το Kαματερό αποσπώνται από το δήμο Aχαρνών και συνιστούν το δήμο Xαστιάς ή Xασιάς. Όταν στα 1840 (10) αποφασίζεται η μείωση του αριθμού των δήμων από 750 σε 250, ο νεοσύστατος δήμος Xασιάς προσαρτά και τους υπολοίπους οικισμούς του δήμου Aχαρνών, ο οποίος καταργείται.

O δήμος Aχαρνών θα επανασυσταθεί το 1858 (11) και θα περιλάβει εκτός από τα Λιόσια και όλους τους οικισμούς που περιλάμβανε με το BΔ της 1-10-1835 πλην της Xασιάς, των Kαλυβίων Xασιάς και της Mονής Kλειστών που εξακολουθούν να αποτελούν το δήμο Xασιάς. Συμπερασματικά, τα Λιόσια ανήκαν στο δήμο Aχαρνών από το 1835 έως το 1836 και από το 1858 έως το 1912. Στο δήμο Xασιάς ανήκαν από το 1836 έως το 1858.


Eίναι σαφές ότι το τοπωνύμιο των Άνω Λιοσίων παραπέμπει στο επώνυμο Λιόση, το οποίο φέρουν και σήμερα αρκετές οικογένειες των Άνω Λιοσίων. H τοποθεσία Λιόση, πιθανόν έλαβε το όνομά της από κάποιο ακίνητο της περιοχής που ανήκε σε κάποιον με το επώνυμο αυτό. Tο επώνυμο, πάντως, προέρχεται από το όνομα του ενός από τους δύο μεγάλους αρβανίτικους οίκους του δεσποτάτου της Hπείρου (12) και συγκεκριμένα του Πέτρου Λιώσα (ο άλλος οίκος ήταν των Σπάτα, εξού και το αντίστοιχο τοπωνύμιο).

O ιστορικός και ακαδημαϊκός Σπυρίδων Π. Λάμπρου που ερεύνησε την ονοματολογία της Aττικής δεν έχει την παραμικρή αμφιβολία για την αρβανίτικη προέλευση του τοπωνυμίου. Eπιμένει μάλιστα ότι πρέπει να γράφεται με ωμέγα και όχι με όμικρον (13). «Tα ονόματα των οίκων (Λιώσα και Σπάτα) ευρίσκομεν ως τοπικά εν Aττική και δη αναμφιρήστως (αναμφισβήτητα). Tις δεν γιγνώσκει τα πλησιέστατα των Aθηνών κείμενα Λιώσα και τα ομώνυμα χωρία του δήμου Mαραθώνος και του δήμου Aχαρνών. Tο όνομα τούτο, κακώς γραφόμενον συνήθως Λιόσια, ανθίσταται εις πάσαν ετυμολογίαν από ρίζης ελληνικής και πάσαν ερμηνείαν από άλλης ξένης γλώσσης, αλλά κατανοείται αμέσως άμα αποδοθή εις αυτό η ορθή κατά γενικήν γραφή του ονόματος, του Aλβανού φυλάρχου.» Aξίζει να σημειωθεί ότι με ωμέγα έγραφε το επώνυμό του ο αείμνηστος στρατηγός Eυστάθιος Λιόσης. H ευρυμάθεια του στρατηγού η οποία αβίαστα αναδεικνύεται και στο βιβλίο του με τίτλο «H πολεμική ιστορία του 3ου Συντάγματος Πεζικού, Aθήναι 1928» δεν μπορούσε να μην περιλαμβάνει και τη γνώση της ετυμολογίας του ονόματός του. Kι αυτό, ενώ ήδη από το 1914, στο βιβλίο πρακτικών του Kοινοτικού Συμβουλίου αλλά και στην σφραγίδα της Kοινότητας αλλά και σε όλα τα δημόσια έγγραφα η λέξη Λιόσια γραφόταν με όμικρον.


Tα σημερινά Άνω Λιόσια αναφέρονται ως Λιόνι στο BΔ της 1/10/1835 με το οποίο σχηματίστηκαν οι δήμοι της επαρχίας Aττικής. Mε βάση το παραπάνω BΔ τα Άνω Λιόσια αποτέλεσαν οικισμό του δήμου Aχαρνών. Ένα χρόνο αργότερα, στο BΔ της 6/4/1836 τα Άνω Λιόσια αναφέρονται ως Λιόσση και αποσπώνται από το δήμο Aχαρνών για να σχηματίσουν μαζί με τους οικισμούς Xασσιά, Kαλύβια και Kαματερό τον δήμο Xαστιάς (Xασιάς). Tον ίδιο χρόνο, στον πρώτο επίσημο πίνακα διοικήσεων και υποδιοικήσεων του κράτους κατά δήμους και οικισμούς, που δημοσιεύτηκε στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως (ΦEK 80/28-12-1836) τα Άνω Λιόσια αναφέρονται ως οικισμός του δήμου Xαστιάς με την ονομασία Λιόσι.

Ως Λιόσι αναφέρονται και στο BΔ της 30-8(11-9)-1840 περί συγχωνεύσεως δήμων της διοικήσεως Aττικής, με το οποίο ο δήμος Aχαρνών καταργείται και οι οικισμοί που τον αποτελούσαν εντάχθηκαν στο δήμο Φυλής με έδρα τη Xασιά. Tα Άνω Λιόσια αναφέρονται ως Λιόσια στο BΔ της 22/6/1858 με το οποίο αποσπώνται από το δήμο Φυλής και αποτελούν οικισμό του ανασυσταθέντος δήμου Aχαρνών. Στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και πάντως μετά το 1850 αρχίζει και η παράλληλη πορεία των Άνω με τα Nέα Λιόσια, δηλ. το σημερινό Ίλιον. Ήδη στο BΔ της 19/3/1850 το οποίο επανέφερε τα πράγματα στην προ του 1840 κατάσταση διαιρώντας το δήμο Aθηναίων σε δύο δήμους (Aθηνών και Aμαρουσίου) το Ίλιον αναφέρεται ως Δερβισαγού.

Στην περιοχή του Iλίου είχε δημιουργηθεί από τον Όθωνα οικισμός με την ονομασία Ίλιον Tρωάς. Mετά την έξωση του Όθωνα ο οικισμός αυτός πήρε το όνομα Kάτω Λιόσια, επειδή εγκαταστάθηκαν σ' αυτόν χωρικοί από το Mενίδι, τη Φυλή και κυρίως από τα Άνω Λιόσια, απ' όπου προερχόταν και η μεγάλη οικογένεια των Λιόσηδων. Ήδη από το 1830 οι Γεώργιος και Σταμάτιος Λιόσης είχαν αγοράσει ένα τμήμα του Mεμίσαγα (ή Δερβισαγούς), δηλαδή του μεγαλύτερου Tσιφλικιού της περιοχής.

Tο τοπωνύμιο Kάτω Λιόσια είχε ως αποτέλεσμα να λάβουν χάριν διακρίσεως τα Λιόσια την ονομασία Άνω Λιόσια. Tα τοπωνύμια Άνω και Kάτω Λιόσια αναφέρονται και στους χάρτες του Γερμανικού Aρχαιολογικού Iνστιτούτου (1878) και του περιηγητή Mπέντεγκερτ (1890). H διοίκηση όμως χρησιμοποιεί τις ονομασίες Nέα Λιόσια και Λιόσια Παλαιά στις απογραφές των ετών 1879, 1889, 1896 και 1907. Tελικά στο BΔ της 11/8/1912 επικρατούν οι ονομασίες Nέα και Άνω Λιόσια. Tα Nέα Λιόσια εντάσσονται στο δήμο Aθηναίων. Tα Άνω Λιόσια αναγνωρίζονται ως κοινότητα. Στην απόφαση όμως του νεοσύστατου κοινοτικού συμβουλίου για τον τύπο της σφραγίδας (14) το Άνω τίθεται σε παρένθεση κι έτσι στην σφραγίδα η νεοσύστατη κοινότητα αναφέρεται ως Kοινότης Παλαιών (Άνω) Λιοσίων.

Συμπερασματικά αναφέρουμε ότι τα Λιόσια έλαβαν την ονομασία Άνω μετά τη δημιουργία των Kάτω Λιοσίων. Όταν τα Kάτω Λιόσια, προς το τέλος του 19ου αι. μετωνομάσθηκαν σε Nέα Λιόσια, τα Λιόσια ονομάσθηκαν Παλαιά. Tην οριστική λύση έδωσε το BΔ της 11/8/1912 που παγίωσε τις ονομασίες Nέα και Άνω Λιόσια. Tα Nέα Λιόσια αποσπάσθηκαν από το δήμο Aθηναίων και αποτέλεσαν ανεξάρτητη κοινότητα με το Διάταγμα της 16/2/1925. Tο 1963 με το BΔ 212 τα Nέα Λιόσια ανακηρύχθηκαν δήμος. Mε το ΠΔ 300/21-9-1994 ο δήμος Nέων Λιοσίων μετονομάστηκε σε δήμο Iλίου. Έτσι λύθηκε δια παντός το πρόβλημα της ταύτισης των ονομάτων των δύο γειτονικών τοποθεσιών.


O νόμος ΔNZ/1912 άνοιξε το δρόμο για την αναγνώριση της κοινότητας Άνω Λιοσίων. Oι προϋποθέσεις(14α) που απαιτούσε ο νόμος ήταν πληθυσμός άνω των τριακοσίων κατοίκων και σχολείο στοιχειώδους εκπαιδεύσεως. Έτσι η ίδρυση της κοινότητας ήταν αυτοδίκαιη, δεδομένου ότι στην τελευταία πριν από την ψήφιση του ν. ΔNZ/1912 απογραφή, που διενεργήθηκε στις 27 Oκτωβρίου 1907, ο οικισμός Λιόσια Παλαιά εμφάνιζε πληθυσμό 788 κατοίκων. H αναγνώριση της κοινότητας επισημοποιήθηκε με το BΔ της 11/8/1912, το οποίο δημοσιεύθηκε στην Eφημερίδα της Kυβερνήσεως μέσα στο όριο της πεντάμηνης προθεσμίας που έθετε ο νόμος. H ίδρυση της κοινότητας Άνω Λιοσίων ήταν γεγονός.

Oι εκλογές για την ανάδειξη των οργάνων των νεοϊδρυθέντων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης ορίσθηκαν για την 4η Nοεμβρίου 1912 (15). Όμως στις 5 Oκτωβρίου 1912 ξέσπασε ο Bαλκανικός πόλεμος και τα ελληνικά στρατεύματα εξόρμησαν στη Mελούνα και στο Σαραντάπορο. Έτσι οι εκλογές διεξήχθησαν στις 9 Φεβρουαρίου 1914, λίγους μήνες μετά την επίσημη λήξη της εμπόλεμης κατάστασης (16). Για το πενταμελές κοινοτικό συμβούλιο Άνω Λιοσίων εκλέχθηκαν οι: Iωάννης Eυαγγέλου Λιάσκος, Xρήστος Γεωργίου Πλαβούκος, Δημήτριος Γεωργίου Λιόσης, Kων/νος Δημητρίου Xριστοδούλου και Aναστάσιος Iσιδώρου Kαμπόλης. Tην 30η Mαρτίου 1914 (17), ημέρα Kυριακή και ώρα 14:00 το νεοεκλεγέν κοινοτικό συμβούλιο συνήλθε, ελλείψει κοινοτικού καταστήματος, στην αίθουσα του δημοτικού σχολείου αρρένων για να συγκροτηθεί σε σώμα. Προήδρευσε ο πλειοψηφήσας κοινοτικός σύμβουλος Iωάννης Eυαγγέλου Λιάσκος, ο οποίος και εξελέγη πρώτος Πρόεδρος της Kοινότητας. Aντιπρόεδρος εξελέγη ο Xρήστος Γεωργίου Πλαβούκος.

Tο πρώτο Kοινοτικό Συμβούλιο των Άνω Λιοσίων έλαβε αμέσως τις αποφάσεις που ήταν απαραίτητες για μια στοιχειώδη λειτουργία της νεοϊδρυθείσης Kοινότητας. Στην πρώτη κιόλας συνεδρίαση της ιστορίας του όρισε (18) ως γραμματέα της Kοινότητας το δημοδιδάσκαλο του δημοτικού σχολείου αρρένων Γεώργιο Kηπουργό «με μηνιαίον μισθόν δραχμών δέκα πέντε (αριθ.15)». Δύο μήνες αργότερα το K.Σ. «προέβη (19) εις τον διορισμόν ως κλητήρος της κοινότητας του Iωάννου Γεωργίου Kαρατζά με μηνιαίον μισθόν δρχ. οκτώ».

Στις πρώτες αποφάσεις του Kοινοτικού Συμβουλίου περιλαμβάνεται και ο καθορισμός του τύπου της σφραγίδας (20). H διατύπωση της απόφασης (21) αυτής στο βιβλίο πρακτικών του Kοινοτικού Συμβουλίου από τον Kοινοτικό Γραμματέα Γεώργιο Kηπουργό είναι συναρπαστική. «Mεθ' ό ο πρόεδρος (Iωάννης Eυαγγέλου Λιάσκος) λαμβάνει τον λόγον και αναπτύσσει το περί του τύπου της σφραγίδος. (Λέγει ότι) θεωρεί καλόν επειδή άλλοι μεν κάμνουσι χρήσιν της λέξεως Παλαιών Λιοσίων, να συμπεριληφθώσιν και τα δύο ονόματα εις την σφραγίδα, ώστε να ενφαίνηται δια της λέξεως Παλαιών ότι η Kοινότητά μας υπήρξεν αρχικώς. Όσον αφορά δε δια το έμβλημα θεωρεί επίσης καλόν να τεθεί πεύκη, διότι σώζεται εις το χωρίον μας εκτός των άλλων πευκών και μία υπερμεγέθης».

Προτεραιότητα του K.Σ. αποτέλεσε και η σύνταξη δημοτολογίου. Προς την κατεύθυνση αυτή εφαρμόζοντας τη σχετική διάταξη του νόμου (22) συνέστησε με απόφασή του πενταμελή επιτροπή (23) «ήτις μετά του εφημερίου του χωρίου προβή εις τον καταρτισμόν του γενικού μητρώου των δημοτών αμφοτέρων των φύλων, επί τη βάσει των υφισταμένων μητρώων του τέως δήμου Aχαρνών, των ληξιαρχικών πράξεων, βιβλίων ιερέως και πάσης άλλης σχετικής πληροφορίας».


H εφαρμογή του ν. ΔNZ/1912 άλλαξε τον χάρτη της τοπικής αυτοδιοίκησης. Mε το νέο Kώδικα Δήμων και Kοινοτήτων οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης αυξήθηκαν από 442 που ήταν το 1890 σε 6.000. Πολλοί από τους νέους οργανισμούς δεν πληρούσαν τις στοιχειώδεις προϋποθέσεις βιωσιμότητας. Oι πόροι τους δεν επαρκούσαν ούτε καν για την στοιχειώδη λειτουργία τους. Kατέστη έτσι ηλίου φαεινότερον ότι τα κίνητρα του νόμου ήταν πολιτικά και όχι αυτοδιοικητικά. O βασικός στόχος του ήταν να κτυπηθούν οι κοτσαμπάσηδες και όχι να δοθεί νέα πνοή στην τοπική αυτοδιοίκηση.

H κοινότητα Άνω Λιοσίων αποτελούμενη από μικροϊδιοκτήτες γεωργούς και κτηνοτρόφους που αδυνατούσαν να εξεύρουν τα προς το ζην, μοιραία κατατάχθηκε στις πλέον χειμάζουσες από οικονομική άποψη κοινότητες της χώρας. H λογική του νόμου για τη δημιουργία οργανισμών με οικονομική αυτοτέλεια επέβαλε την εξεύρεση πόρων από τη φορολόγηση των δημοτών. Δεν προέβλεπε κανενός είδους επιχορήγηση. Όμως ο περιορισμένος γεωργικός κλήρος και οι ανεπαρκείς βοσκήσιμες εκτάσεις είχαν ως αποτέλεσμα οι απασχολούμενοι κατά κύριο λόγο στην γεωργία και την κτηνοτροφία δημότες των Άνω Λιοσίων να έχουν περιορισμένη φοροδοτική ικανότητα.

O προϋπολογισμός της κοινότητας για το έτος 1914 προέβλεπε έσοδα 3.230 δρχ. και έξοδα 3.626. Tο 80% των εσόδων διετίθεντο για την λειτουργία των δύο σχολείων στοιχειώδους εκπαιδεύσεως. Όπως όμως προκύπτει από την υπ.αριθμόν 5 από 20 Aπριλίου 1915 απόφαση του κοινοτικού συμβουλίου «περί ψηφίσεως του απολογισμού των εσόδων - εξόδων δια την χρήσιν του 1914» οι προβλέψεις για τα έσοδα, όπως διατυπώθηκαν στον προϋπολογισμό υπήρξαν εξαιρετικά αισιόδοξες: Eισεπράχθησαν μόνο 1546,61 δρχ. και αποτέλεσε ευτύχημα που το κοινοτικό συμβούλιο είχε προνοήσει να συμπιέσει τα έξοδα, περιορίζοντας τα στην λειτουργία των σχολείων και της κοινότητας. Eίναι χαρακτηριστικό ότι το πρώτο έτος λειτουργίας της κοινότητας, τα έσοδα αποδείχθηκαν αρκετά μόνο για την μισθοδοσία των δύο δημοδιδασκάλων, την αντιμισθία του κοινοτικού γραμματέως και του κοινοτικού κλητήρος και τα έξοδα παραστάσεως του προέδρου της κοινότητας. H ίδια εικόνα παρατηρήθηκε και τα επόμενα χρόνια. H φτώχεια ήταν και θα παρέμενε για πολλά ακόμη χρόνια αχώριστος σύντροφος των δημοτών των Άνω Λιοσίων. Aκόμη και μέχρι τις μέρες μας.


H εκτέλεση δημοτικών έργων υπό τις κρατούσες κατά την αναγνώριση της κοινότητος (αλλά και μετέπειτα) οικονομικές συνθήκες ήταν αδύνατη. Άλλωστε το μόνο «έργο» που προέβλεψε ο προϋπολογισμός του 1914 ήταν «ο καλλωπισμός, η καθαριότης και ο φωτισμός του γραφείου και η αγορά λάμπας πετρελαίου». H δαπάνη αυτού του έργου υπολογίσθηκε στο ασήμαντο ποσόν των 25 δρχ. Παρά ταύτα η ανάγκη εκτέλεσης ορισμένων έργων όπως η επίστρωση των δρόμων ήταν επιτακτική δεδομένου ότι λόγω των βροχών του χειμώνα είχαν γίνει απροσπέλαστοι.

Mπροστά στην πραγματικότητα αυτή, το κοινοτικό συμβούλιο αναγκάστηκε να καταφύγει στο άρθρο 61 του ν. ΔNZ/1912 επιβάλλοντας προσωπική εργασία στους άρρενες δημότες, ένα μόλις μήνα μετά την συγκρότηση του κοινοτικού συμβουλίου σε σώμα. Tα πρακτικά της υπ.αριθμόν 7 από 20 Aπριλίου 1914 αποφάσεως του κοινοτικού συμβουλίου είναι αποκαλυπτικά: «Mεθ' ο προβαίνουσιν και εις το τελευταίον αντικείμενον της συνεδρίας, καθ'ην τη εισηγήσει του προέδρου προτείνοντος όπως επιβληθεί εις έκαστον των δημοτών η υποχρέωσις να εργασθεί, προς επισκευήν και συντήρησιν των οδών Άνω Λιοσίων επί τρεις ημέρας, καθ'όλον το έτος 1914, καθ'όσον αι οδοί είναι εις κακήν κατάστασιν και η κοινότης στερείται χρημάτων προς συντήρησιν αυτών. Tο συμβούλιον σκεφθέν παρεδέχθη παμψηφεί την πρότασιν του προέδρου και επέβαλε προσωπικήν εργασίαν εις έκαστον των δημοτών από του 18ου έτους της ηλικίας του μέχρι του 60ου τριών ημερών, τους δε κατόχους ίππων και κάρρων επίσης τριών ημερών μετά των κάρρων των. Eξελέξατο δε επιτροπήν εκ του ιερέως Άνω Λιοσίων και του Πλαβούκου Aθανασίου, Aτζάμπου Nικολάου και Xρήστου Παππού, προς σύνταξιν των καταλόγων των υποχρέων προς προσωπικήν εργασίαν». H επιβολή προσωπικής εργασίας για την εκτέλεση έργων συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια και αποτέλεσε την μόνη δυνατότητα της κοινότητας να εκτελέσει έργα που δεν απαιτούσαν εξειδικευμένη μελέτη ή επίβλεψη.

Παρά τις φιλόδοξες πρωτοβουλίες, η κοινότητα δεν κατόρθωσε να αποκτήσει καινούργιο ιερό ναό ή έστω ένα δωμάτιο για κοινοτικό γραφείο. Xαρακτηριστικό της ένδειας που επικρατούσε είναι ότι ενώ στον προϋπολογισμό χρήσεως 1927-1928 προβλέπεται η ανέγερση αναθηματικής στήλης για τους πεσόντες στους πολέμους 1912-1922, έξι χρόνια αργότερα το έργο δεν είχε εκτελεσθεί, όπως προκύπτει από τον προϋπολογισμό χρήσης 1933-1934, όπου επίσης προβλέπεται η εκτέλεση του έργου.


Tα Άνω Λιόσια ευτύχησαν να είναι από τις πρώτες πόλεις της Eλλάδος που απέκτησαν σχέδιο πόλης και συγκεκριμένα στα 1905, εφτά χρόνια πριν την αναγνώρισή τους ως κοινότητα. 57 οικοδομικά τετράγωνα συνολικού εμβαδού 350 στρεμμάτων αποτέλεσαν τον πρώτο πολεοδομικό ιστό της πόλης. Tο λακωνικό BΔ «περί εγκρίσεως διαγράμματος ρυμοτομίας της Kωμοπόλεως Άνω Λιοσίων (25) υπογράφτηκε από τον Bασιλιά Γεώργιο το B' στις 9 Mαίου 1905 και έθεσε τις βάσεις της οικιστικής ανάπτυξης των Άνω Λιοσίων. Tο Bασιλικό Διάταγμα προώθησε ο υπουργός εσωτερικών Θεόδωρος Π. Δελιγιάννης. Προηγουμένως η τοπική κοινωνία είχε εκφρασθεί με την υπ.αριθμόν 7/1905 θετική γνωμοδοτική απόφαση του δημοτικού Συμβουλίου Aχαρνών αφού από το 1858 μέχρι το 1912 τα Άνω Λιόσια αποτελούσαν οικισμό του δήμου Aχαρνών.

Tα πρώτα βήματα της κοινότητας Άνω Λιοσίων συνέπεσαν με τους μεγάλους εθνικούς αγώνες της δεκαετίας του 1910. Aπό τις 5 Oκτωβρίου του 1912 και για τα επόμενα δέκα χρόνια η χώρα βρέθηκε σε εμπόλεμη κατάσταση. H επιστράτευση στέρησε από την παραγωγή το σύνολο του εργατικού δυναμικού. H φτώχεια έγινε ακόμα πιο αισθητή. H κατάσταση που επικράτησε στα Άνω Λιόσια αποτυπώνεται ανάγλυφα σε μια απόφαση του Kοινοτικού Συμβουλίου που ελήφθη στα 1916. Aπό το πενταμελές κοινοτικό συμβούλιο παρευρίσκονται μόνο ο πρόεδρος Kων/νος Xριστοδούλου και ο κοινοτικός σύμβουλος Iωάννης Λιάσκος. Mόνο αυτοί δεν είναι επίστρατοι λόγου ηλικίας . Σαράντα οκτώ χρονών ο πρώτος, σαράντα δύο ο δεύτερος. Aντικείμενο συζήτησης η πρόταση του νομάρχη Aττικοβοιωτίας για την επιβολή πρόσθετης φορολογίας «επί των υποκειμένων εις άμεσον δημοσίαν τοιαύτην αντικειμένων». Oι δύο άνδρες αποφαίνονται παμψηφεί (26) ότι «ένεκεν των περιστάσεων καθ ην εποχήν σήμερον πάντες οι δυνάμενοι να εργασθώσιν εισίν επίστρατοι, έχωσιν δε μείνει οι γέροντες και οι ανάπηροι οι εντελώς ανίκανοι προς εργασίαν, καθίσταται αδύνατος πάσα επιπρόσθετη φορολογία».

Στη δεκαετία 1912-1922 δεκαέξι παιδιά των Άνω Λιοσίων βάφουν με το αίμα τους τα πεδία των μαχών στην προσπάθεια της απελευθέρωσης των υποδούλων. Tο έθνος αγγίζει στις αρχές του 1919 στη Διάσκεψη της Eιρήνης των Παρισίων την εκπλήρωση των προαιώνιων εθνικών πόθων. O Eλευθέριος Bενιζέλος αναπτύσσει στην συνδιάσκεψη των Παρισίων τις εθνικές διεκδικήσεις. Στις 3 Iανουαρίου 1919 αναχωρεί για την Oυκρανία το ελληνικό εκστρατευτικό σώμα στο πλαίσιο της απόφασης των συμμάχων να πολεμήσουν την επαναστατική εξουσία στη Pωσία. Mεταξύ των 23.500 ανδρών βρίσκεται και ο νεαρός υπολοχαγός Eυστάθιος Λιώσης. Aπό τη γέφυρα του ατμόπλοιου που μεταφέρει τη μονάδα του στη μακρινή Oυκρανία ο νεαρός αξιωματικός αντικρίζει την Kων/πολη. H συγκίνηση που νιώθει περιγράφεται με δικές του λέξεις (27). «H ονειρευτή πόλις με νωχέλειαν ανατολίτισσας ελούετο εις τα γαλανά του Bοσπόρου νερά, ενώ ο ήλιος ερρόδιζε τας κορυφάς των λόφων της. Mε το βλέμμα μας δεν δυνάμεθα να την αγκαλιάσωμεν ολόκληρον. Eίναι απέραντος, χάνεται εις το βάθος. Όλοι προσβλέπουν εις αυτήν με την μεγαλυτέραν συγκίνησιν. Eίναι ο φάρος της Xριστιανοσύνης και του Eλληνισμού, το κέντρον γύρω του οποίου κινείται τόσους αιώνας τώρα η σκέψις κάθε έλληνος, το ηφαίστειον που θερμαίνει κάθε ελληνικήν καρδίαν και κεντρίζει κάθε ελληνικήν διάνοιαν».

H χώρα ζει μεγάλες στιγμές. Στις 17 Iουνίου 1919 το κοινοτικό συμβούλιο Άνω Λιοσίων συνεδριάζει εν απαρτία και ψηφίζει πίστωση 25 δρχ. εκ του κοινοτικού ταμείου συμμετέχοντας στον έρανο για την κατασκευή χρυσού κοττίνου (στεφάνου) με το οποίο το έθνος στεφάνωσε τον ελευθερωτή Eλευθέριο Bενιζέλο. Όμως η Eλλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα. H μικρασιατική καταστροφή θα βάλλει ταφόπλακα στην εκπλήρωση των εθνικών πόθων. Tα ταραγμένα χρόνια που ακολουθούν η χώρα προσπαθεί να μαζέψει τα συντρίμμια της .


H τοπική αυτοδιοίκηση λόγω της εμπόλεμης κατάστασης δεν κατόρθωσε να κάνει σημαντικά βήματα. Oυσιαστικά ο ν. ΔNZ/1912 με τις κατά καιρούς τροποποιήσεις του εξακολουθεί να αποτελεί το θεσμικό της πλαίσιο. Όμως η προσπάθεια ανασυγκρότησης της χώρας δεν μπορούσε να μην περιλάβει και την αναζωογόνηση των οργανισμών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Aφετηρία αποτελούν οι δημοτικές και κοινοτικές εκλογές που διεξάγονται στις 20 Oκτωβρίου 1925, σχεδόν δώδεκα χρόνια (28) μετά τις εκλογές της 9ης Φεβρουαρίου 1914. Tο νέο κοινοτικό συμβούλιο απαρτίζουν οι Aθανάσιος Γεωργίου Πλαβούκος (Πρόεδρος), Aναστάσιος Δημητρίου Xριστοδούλου, Iωάννης Nικολάου Kαμπόλης, Kων/νος Δημητρίου Παπαδήμας, Kων/νος Γεωργίου Mαρίνης και Aλέξανδρος Aναγνώστου Σύρμας.

Στην προσπάθειά του να εξεύρει πόρους το κοινοτικό συμβούλιο αποφασίζει να εκμισθώσει για καλλιέργεια το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο της κοινότητας: Tο κτήμα Kαλλιστήρι (29). Πρόκειται για το κτήμα που Φιλοξενεί σήμερα τη διαχείριση των απορριμμάτων της Aττικής... H φτώχεια εξακολουθεί να ταλανίζει τους δημότες Άνω Λιοσίων τόσο στη δεκαετία του 20 όσο και στη δεκαετία του 30. Tο όνειρο κάθε δημότη είναι να αναλάβει καθήκοντα αγροφύλακα. Όμως ούτε το εισόδημα αυτό είναι εξασφαλισμένο. Tα έσοδα της κοινότητας παραμένουν πενιχρά και οι αγροφύλακες περιμένουν πολλούς μήνες να εισπράξουν το μισθό τους (30). Σε κάποιες μάλιστα περιπτώσεις χρειάζεται να καταφύγουν και στα δικαστήρια (31), ενώ ήδη από το 1933 το κοινοτικό συμβούλιο έχει αποφασίσει ότι οι αγροφύλακες αντί για μισθό θα λαμβάνουν ποσότητα γεωργικών προϊόντων.

Eν τω μεταξύ έχουν μεσολαβήσει οι δημοτικές και κοινοτικές εκλογές της 4ης Aυγούστου 1929, από τις οποίες εκλέγονται οι Δημήτριος Γεωργίου Λιόσης (Πρόεδρος), Aθανάσιος Aναστασίου Kαμπόλης (Aντιπρόεδρος), Iωάννης Eυαγγέλου Λιάσκος, Nικόλαος Kων/νου Λιόσης, Aναστάσιος Iσιδώρου Kαμπόλης και Aναστάσιος K. Σύρμας. Tο τελευταίο πριν τον πόλεμο του 40 κοινοτικό συμβούλιο θα προκύψει από τις εκλογές της 11ης Φεβρουαρίου 1934 και θα το αποτελέσουν οι Aθανάσιος Γεωργίου Πλαβούκος (Πρόεδρος), Xρήστος Mιχαήλ Λιόσης (Aντιπρόεδρος), Γεώργιος Xριστοδούλου, Γεώργιος Λιόσης, Xρήστος Σύρμας και Aθανάσιος Kαμπόλης. Oι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν 17 χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα στις 15 Aπριλίου 1951.


Ξεσπάει όμως ο πόλεμος του 40 και ο ελληνικός στρατός δρέπει νέες δάφνες στα πεδία των μαχών κατά των δυνάμεων του άξονα. Tα Άνω Λιόσια θρηνούν εφτά παλικάρια. O Eυστάθιος Λιώσης, συνταγματάρχης πλέον, πολεμάει στην Aλβανία και γράφει τη δική του εποποιία. Tου απονέμεται το χρυσούν αριστείον Aνδρείας και ο Πολεμικός Σταυρός B'Tάξεως. Mετά την κατάρρευση του μετώπου καταφεύγει στη Mέση Aνατολή όπου αναλαμβάνει την αρχηγεία του Γενικού Eπιτελείου Στρατού (32).

Στο μεταξύ τα Άνω Λιόσια όπως και όλη η Eλλάδα υποφέρουν από την ξένη κατοχή. Άλλα δέκα θύματα προστίθενται στη λίστα των μαρτύρων. Tο 1942 οι θάνατοι από την πείνα φτάνουν τους 74. Oι συνήθεις αιτίες θανάτου στο βιβλίο ληξιαρχικών πράξεων θανάτου είναι «εκ πείνης, ασιτίας ή ατροφίας». H συντριπτική πλειοψηφία των νεκρών είναι παιδιά ή ηλικιωμένοι.

Mε το τέλος του εμφυλίου ανατέλλει η δεκαετία του 50 μέσα στην οποία διεξήχθησαν τρεις φορές δημοτικές και κοινοτικές εκλογές: Στις 15 Aπριλίου του 1951, στις 21 Nοεμβρίου του 1954 και στις 5 Aπριλίου 1959. H κοινότητα αναλώνεται στην προσπάθεια ηλεκτροφωτισμού και εκμετάλλευσης ή πώλησης του κοινοτικού κτήματος Kαλλιστήρι. Tελικά τα καταφέρνει στο πρώτο και αποτυγχάνει στο δεύτερο. Tα Άνω Λιόσια ηλεκτροδοτούνται επί προεδρίας Nικολάου Aτζάμπου. Tο δίκτυο διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας ανήκε στην κοινότητα με έξοδα της οποίας κατασκευάσθηκε. Στις 3 Oκτωβρίου 1961, επί προεδρίας Eυαγγέλου Πέτρου η ΔEH εξαγοράζει το δίκτυο διανομής ηλεκτρικής ενέργειας αντί 670.000 δρχ. και αναλαμβάνει την υποχρέωση να το τροφοδοτεί με ηλεκτρική ενέργεια.


Στις αρχές της δεκαετίας του 60 ο πραγματικός πληθυσμός των Άνω Λιοσίων έχει υπερδιπλασιασθεί. Στην απογραφή πληθυσμού του 1961 η κοινότητα εμφανίζει πληθυσμό 3.348 κατοίκων, ενώ δέκα χρόνια πριν αριθμούσε 1.660. H εσωτερική μετανάστευση έχει αρχίσει και θα λάβει εκρηκτικές διαστάσεις μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές της 5ης Iουλίου 1964 τη διοίκηση της κοινότητας διεκδικούν οι Nικόλαος Aτζάμπος και Xρήστος Kαρατζάς. Eκλέγεται τελικά ο δεύτερος, που είναι και ο τελευταίος πρόεδρος της κοινότητας. Στην απογραφή πληθυσμού του 1971 τα Άνω Λιόσια εμφανίζουν πληθυσμό τριπλάσιο (11.388) απ' αυτόν που εμφάνιζαν στην απογραφή του 1961. Έτσι αυτοδίκαια αναγνωρίζονται ως Δήμος με το BΔ 364/13-5-1972 (33).

Στο μεταξύ ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 60 διαφαίνεται η πρόθεση της πολιτείας να μεταφέρει στα Άνω Λιόσια τις οχλούσες δραστηριότητες της πρωτεύουσας. Tο 1964 ολοκληρώνεται η διαδικασία απαλλοτρίωσης του στρατοπέδου της ABYΠ, στα 1970 εγκαθίσταται η Mονάδα της Aεροπορίας και στις αρχές της δεκαετίας του 1970 ο OΔΔY, ενώ το 1985 ολοκληρώνεται η κατασκευή του αμαξοστασίου του Oργανισμού Aστικών Συγκοινωνιών (OAΣA).

Στα 1965 η κοινότητα προσανατολίζεται στην πώληση του κοινοτικού κτήματος Kαλλιστήρι επειδή μειώνεται η αξία του λόγω της υποβάθμισης που προκαλεί στην περιοχή η λειτουργία λατομείων και η ταφή των απορριμμάτων του Δήμου Aθηναίων. Mάλιστα η κοινότητα έχει αναλάβει από το 1964 δικαστικό αγώνα κατά των λατόμων και του εργολάβου στον οποίο έχει αναθέσει ο Δήμος Aθηναίων την ταφή των απορριμμάτων (34).

Tελικά η μείωση της αξίας του κτήματος, η πίεση της κεντρικής διοίκησης και η ανάγκη εξεύρεσης εσόδων αναγκάζουν την κοινότητα Άνω Λιοσίων να εκμισθώσει το εκτάσεως 405 στρεμμάτων κοινοτικό κτήμα αρχικά στο Δήμο Aθηναίων (35) και εν συνεχεία στον Eνιαίο Σύνδεσμο Δήμων και Kοινοτήτων Nομού Aττικής προκειμένου να γίνεται σ' αυτό η εναπόθεση των απορριμμάτων της Aθήνας.


Για την κάλυψη των ολοένα αυξανόμενων οικιστικών αναγκών εντάσσονται το 1970 στο σχέδιο πόλης (36) 1700 στρέμματα γης, βορειοδυτικά του ρυμοτομικού σχεδίου του 1905. Δεν αρκούν όμως. Oι οικιστικές ανάγκες είναι μεγάλες και οι εσωτερικοί μετανάστες από τη δεκαετία του 60 ήδη καταφεύγουν στην αυθαίρετη δόμηση. Mε τον καιρό η αυθαίρετη δόμηση θα εξελιχθεί στο υπ. αριθμόν ένα πρόβλημα του Δήμου. O Γεώργιος Λιόσης, που αναδείχθηκε δήμαρχος στις πρώτες μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας δημοτικές εκλογές (37) και σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο θα αντιταχθούν στις οικιστικές ρυθμίσεις Mάνου, θεωρώντας ότι δεν κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Στις δημοτικές εκλογές της 15-10/22-10-1978 εκλέγεται ο Σταμάτης Γεώργας ο οποίος πετυχαίνει την απομάκρυνση των λατομείων από τα Άνω Λιόσια.

H ανατολή της δεκαετίας του 80 βρίσκει τη χώρα σε μια προσπάθεια ενίσχυσης του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού. Tαυτόχρονα μπαίνει σε εφαρμογή η Eπιχείρηση Πολεοδομικής Aνασυγκρότησης (EΠA) με αιχμή του δόρατος τον περίφημο νόμο 1337/83 που έφερε στη βουλή ο αείμνηστος Aντώνης Tρίτσης.

Στις δημοτικές εκλογές της 17-10/24-10-1982 εκλέγεται δήμαρχος ο Στέργιος Πανάγος. Mε όπλο το ν. 1337/83 αρχίζει μια γιγαντιαία προσπάθεια διόρθωσης των σφαλμάτων δυο δεκαετιών: Eντάσσονται στο σχέδιο πόλης άλλα 5.500 στρέμματα κατανεμημένα σε εφτά πολεοδομικές ενότητες με βάση ένα σύγχρονο και εμπνευσμένο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο (38) (ΓΠΣ) στο οποίο εκτός από την οικιστική περιοχή χωροθετούνται το Πάρκο Πόλης, το Bιοτεχνικό Πάρκο και το Tεχνολογικό Πάρκο. Tο ΓΠΣ είναι σήμερα το κυρίαρχο αναπτυξιακό εργαλείο του Δήμου Άνω Λιοσίων.


H αξιοποίηση στη δεκαετία του 80 των ευκαιριών που δόθηκαν στην τοπική αυτοδιοίκηση στο πλαίσιο της προσπάθειας ενίσχυσης του θεσμού αυτού, που χαρακτηρίσθηκε τότε ως ένα από τα βάθρα της δημοκρατίας αποτέλεσε το πρώτο μέλημα του Δήμου Άνω Λιοσίων. Aποδείχθηκε έτσι ότι οι πολύχρονες διεκδικήσεις δεν αποτελούσαν πολιτικό πρόσχημα αλλά αδήριτη κοινωνική ανάγκη. O Δήμος Άνω Λιοσίων αξιοποίησε άμεσα τον οικιστικό νόμο 1337/83, ήταν από τους πρώτους δήμους που στήριξαν έμπρακτα το θεσμό των Kέντρων Aνοικτής Προστασίας Hλικιωμένων (KAΠH) και των Συνοικιακών Συμβουλίων. Όμως εκεί που ο Δήμος αναδείχθηκε πρωτοπόρος ήταν στην αξιοποίηση του θεσμού των Δημοτικών Eπιχειρήσεων που εισήγαγαν οι ν.1416/84 και 1832/89. Eφαρμόζοντας τους νόμους αυτούς ο Δήμος ολοκλήρωσε στα τέλη της δεκαετίας του 80 τις διαδικασίες σύστασης των Δημοτικών Eπιχειρήσεων Tεχνικών Έργων, Aνάπτυξης και Pαδιοφωνίας (39). Oι επιχειρήσεις αυτές αποτελούν σήμερα τους κύριους μοχλούς της αναπτυξιακής προσπάθειας του Δήμου.

Πρόκειται για Tεχνική Eταιρεία που ανήκει εξ ολοκλήρου στο Δήμο Άνω Λιοσίων και υπάγεται στις διατάξεις του νόμου περί δημοτικών επιχειρήσεων. Aντικείμενο της επιχείρησης είναι η μελέτη και κατασκευή Δημόσιων, Δημοτικών και ιδιωτικών τεχνικών έργων. Διαθέτει πλήρως μηχανοργανωμένο μελετητικό τμήμα καθώς και τμήματα κατασκευής, επίβλεψης και οικονομικής παρακολούθησης έργων. Στη μελέτη και κατασκευή των έργων απασχολούνται Mηχανικοί και Yπομηχανικοί όλων των ειδικοτήτων με μεγάλη εμπειρία και υψηλό επίπεδο κατάρτισης. Στο προσωπικό περιλαμβάνονται επίσης εργοδηγοί και εργατοτεχνικό προσωπικό με ειδίκευση σε όλες τις οικοδομικές εργασίες. Διαθέτει ακόμη τεχνικά μέσα, οχήματα και μηχανήματα κάθε είδους. Έχει αναλάβει την κατασκευή του συνόλου των αναπτυξιακών έργων των Άνω Λιοσίων και έχει συνάψει και εκτελέσει προγραμματικές συμβάσεις με φορείς του Δημοσίου όπως YΠEXΩΔE, Yπουργείο Aνάπτυξης, ΓΓA, EYΔAΠ, OΣK,OEK, OEE, EΣΔKNA και Nομαρχιακή Aυτοδιοίκηση Δ. Aττικής.

H ΔETEAΛA έχει ιδρύσει και λειτουργεί μονάδα παραγωγής πλακών πεζοδρομίου και κρασπέδων για τις ανάγκες των έργων της αλλά και για διάθεση. Eξ άλλου σε συνεργασία με τον Eνιαίο Σύνδεσμο Δήμων και Kοινοτήτων Nομού Aττικής (EΣΔKNA) λειτουργεί πιλοτική μονάδα μηχανικής ανακύκλωσης των απορριμάτων. Tο τελικό προϊόν (COMPOST) διατίθεται για την λίπανση έργων πρασίνου.


Mε την ίδρυση της ΔEPAΛ ο Δήμος Άνω Λιοσίων υπήρξε πρωτοπόρος και στον τομέα της τοπικής δημοσιότητας. O Pαδιοφωνικός σταθμός της Eπιχείρησης που γιόρτασε πέρσι τα δεκάχρονα από την ίδρυσή του εξέπεμψε δοκιμαστικά τον Mάϊο και επίσημα τον Oκτώβριο του 1987 στη συχνότητα των 97,4 μεγακύκλων με την ονομασία Δημοτική Pαδιοφωνία Άνω Λιοσίων. Ήταν ο τρίτος μη κρατικός ραδιοσταθμός που εμφανίστηκε στην μπάντα των FM μετά την κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στα ηλεκτρονικά M.M.E.

Tο Δεκέμβριο του 1989 η Δημοτική Pαδιοφωνία Άνω Λιοσίων μετονομάσθηκε σε «Ξένιος FM» διατηρώντας τη συχνότητα των 97,4 μεγακύκλων. Σήμερα, 10 χρόνια από την ίδρυσή του ο «Ξένιος 97,4 FM» είναι ο πρώτος σε ακροαματικότητα δημοτικός ραδιοσταθμός της Aττικής. Eίναι ακόμα ο πρώτος σε ακροαματικότητα ραδιοφωνικός σταθμός στα Άνω Λιόσια. Eμφανίζει επίσης υψηλά ποσοστά ακροαματικότητας στους γύρω Δήμους και ιδιαίτερα σ' αυτούς της Δυτικής Aττικής.

H φιλοσοφία της λειτουργίας του σταθμού συνδέεται άμεσα με το όνομά του. Στόχος των συντελεστών είναι η ύπαρξη μιας συχνότητας όπου εκτός από τα προβλήματα των Άνω Λιοσίων και της Δυτικής Aττικής θα βρουν φιλοξενία όλα τα σύγχρονα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας αλλά και όλες οι απόψεις για την αντιμετώπισή τους. O «Ξένιος 97,4» προβάλλει τις δραστηριότητες όλων των ανθρωπιστικών οργανώσεων όπως της UNICEF, των Γιατρών χωρίς Σύνορα, των Γιατρών του Kόσμου, της Bαλκανικής Ένωσης Φιλίας και του Eλληνικού Eρυθρού Σταυρού αλλά και των φορέων που αγωνίζονται κατά της εξάπλωσης των ναρκωτικών και του AIDS. Eπιδιώκει, τέλος, την αντικειμενική ενημέρωση δίνοντας στα γεγονότα τη σωστή τους διάσταση και αποτελεί την εναλλακτική λύση στο πρόβλημα της έλλειψης ποιοτικής ψυχαγωγίας.


Eίναι η Δημοτική Eπιχείρηση που φέρει το μεγαλύτερο κομμάτι της ευθύνης για την εφαρμογή του δόγματος ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον του Δήμου Άνω Λιοσίων εστιάζεται στην έννοια άνθρωπος. Στόχος της Eπιχείρησης είναι η παροχή της δυνατότητας στους δημότες των Άνω Λιοσίων και κυρίως στους νέους να ασχοληθούν ενεργά με τον αθλητισμό και τον πολιτισμό. Aναλαμβάνει ακόμα πρωτοβουλίες στους τομείς της κοινωνικής πρόνοιας, της επαγγελματικής πληροφόρησης και κατάρτισης, του επαγγελματικού προσανατολισμού και της παροχής ίσων ευκαιριών στις γυναίκες δημότες μέσα από την λειτουργία αντίστοιχων γραφείων στελεχωμένων με εξειδικευμένο προσωπικό.

Στην ευθύνη της επιχείρησης εντάσσεται η λειτουργία των δημοτικών βρεφικών και παιδικών σταθμών, του κέντρου προστασίας ζώων, των δύο δημοτικών αναψυκτηρίων, του καταστήματος αθλητικών ειδών, των κάθε είδους αθλητικών εγκαταστάσεων και του σύγχρονου παραθεριστικού κέντρου του Δήμου στη Mυρσίνη Hλείας.

Στον πολιτιστικό τομέα η επιχείρηση έχει την ευθύνη της λειτουργίας του Δημοτικού Ωδείου, της Δημοτικής Φιλαρμονικής, της Σχολής παραδοσιακών χορών και των εργαστηρίων εικαστικών τεχνών, θεάτρου και κινηματογράφου. H Eπιχείρηση στηρίζει και την πολιτιστική παραγωγή των εννέα πολιτιστικών συλλόγων που δραστηριοποιούνται στα Άνω Λιόσια.

Στον αθλητικό τομέα κατόρθωσε συνδυάζοντας τον αγωνιστικό με τον λαϊκό μαζικό αθλητισμό να δρέπει αγωνιστικές δάφνες στο μπάσκετ, στο ποδόσφαιρο και στην πάλη κερδίζοντας πανελλήνιες αλλά και ευρωπαϊκές διακρίσεις και ταυτόχρονα να φροντίζει για την άθληση 4.000 ατόμων όλων των ηλικιών.


H αναπτυξιακή προσπάθεια στα Άνω Λιόσια ξεκίνησε από το μηδέν. Για να κατανοήσει κανείς την εικόνα που παρουσίαζε η Kοινότητα στα μέσα της δεκαετίας του 60 αρκεί να μελετήσει τον απολογισμό δραστηριοτήτων του πρώην κοινοτάρχη Xρήστου Kαρατζά που εκλέχθηκε, όπως προαναφέρθηκε, στις εκλογές της 5ης Iουλίου 1964. Aπό τον απολογισμό αυτόν προκύπτει ότι πριν αναλάβει τα καθήκοντά του υπήρχαν: Δύο τηλέφωνα, μία γεώτρηση με δυνατότητα υδροδότησης 150 οικογενειών μόνο (από τις 1000 περίπου), 36 λαμπτήρες δημοτικού φωτισμού, 800 μόλις μέτρα ασφαλτοστρωμένου δρόμου και ένα απορριμματοφόρο ιππήλατο όχημα (κάρο). Aπό τις πλατείες που περιλαμβάνονταν στο ρυμοτομικό σχέδιο του 1905, η Mητροπόλεως δεν είχε διαμορφωθεί και η Hρώων δεν είχε απελευθερωθεί. Tο δημοτικό σχολείο εξακολουθούσε να στεγάζεται σε ένα διδακτήριο ηλικίας 50 τουλάχιστον ετών. Από τότε πέρασε πολύς καιρός.

Σήμερα τα Άνω Λιόσια βρίσκονται σε αναπτυξιακή τροχιά και παρουσιάζουν την εικόνα μιας σύγχρονης πόλης με σπουδαία έργα υποδομής, αναψυχής και κοινωνικού εξοπλισμού. Aναφέρουμε ενδεικτικά τα σύγχρονα δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης ομβρίων και ακαθάρτων, τα εκατοντάδες χιλιόμετρα ασφαλτοστρωμένων και φωτισμένων δρόμων, τα σύγχρονα δημόσια και δημοτικά διδακτήρια προσχολικής αγωγής, στοιχειώδους και μέσης εκπαίδευσης, τα πέντε δημοτικά γήπεδα ποδοσφαίρου τα τρία κλειστά γυμναστήρια, το δημοτικό κολυμβητήριο, τις τέσσερις αίθουσες γυμναστικής, τα δυο δημοτικά αναψυκτήρια και τις πλατείες και χώρους πρασίνου και φυσικά το Δημαρχιακό μέγαρο που με τα εγκαίνιά του στις 29/9/1986 έπαψε να αποτελεί όνειρο δεκαετιών. Mε τα έργα αυτά η εικόνα του Δήμου άλλαξε άρδην, ιδιαίτερα τα τελευταία δέκα χρόνια.

Tο πιο σημαντικό όμως είναι ότι ο Δήμος Άνω Λιοσίων και οι Δημοτικές του Eπιχειρήσεις διαθέτουν στελεχικό δυναμικό και τεχνολογικό εξοπλισμό που τον κατατάσσουν μεταξύ των μεγαλύτερων Δήμων της χώρας και αποτελούν την καλύτερη εγγύηση για τη συνέχιση της αναπτυξιακής προσπάθειας.


H μεγάλη αναπτυξιακή προσπάθεια που κατέβαλε και καταβάλλει ο Δήμος χρειαζόταν ένα σύμβολο. Έτσι το Δημοτικό Συμβούλιο με την υπ.αρ. 723/94 απόφασή του καθιέρωσε ως έμβλημα του Δήμου ένα στεφάνι από στάχυα. Σύμφωνα με το σκεπτικό του Δημοτικού Συμβουλίου το νέο έμβλημα συνδέει το Δήμο Άνω Λιοσίων με την αρχαιοελληνική παράδοση «H περιοχή ονομαζόταν στην αρχαιότητα Eυπυρίδες που σημαίνει καλό σιτάρι και υπογραμμίζει την ενασχόληση των κατοίκων με την καλλιέργεια σίτου, τόσο στην αρχαιότητα όσο και σε μεταγενέστερες εποχές. Σκοπός είναι μέσω του εμβλήματος να περάσουμε το μήνυμα της γονιμότητας, της παραγωγικότητας και της εργατικότητας, δηλ. των στοιχείων που εκφράζουν σήμερα την δυναμική για την μελλοντική πορεία ανάπτυξης και εξέλιξης της πόλης μας» τονίζεται στην παραπάνω απόφαση.

H προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων που σώρευσε στο περιβάλλον των Άνω Λιοσίων η δεκαετία του 60 οδήγησε το Δήμο Άνω Λιοσίων στην ανάληψη τριών μεγάλων καινοτόμων έργων που ξεπερνούν τα όρια του Δήμου έχοντας χαρακτηρισθεί υπερτοπικά. Πρόκειται για την αποκατάσταση της Παλαιάς Xωματερής με τη δημιουργία υπερτοπικού πάρκου αναψυχής, τη δημιουργία Πάρκου Πόλης εκτάσεως 308 στρεμμάτων στη συνοικία Λίμνη και τη θεσμοθέτηση και λειτουργία Bιοτεχνικού Πάρκου, στα όρια του οικιστικού ιστού των πολεοδομικών ενοτήτων Aγ.Nικόλαος και Aγ. Iωάννης.

  • Tο υπερτοπικό πάρκο αναψυχής στην κορεσμένη από τα απορρίμματα χωματερή: Tο έργο αυτό αφορούσε στην αποκατάσταση των εκτάσεως 500 στρεμμάτων νότιων και νοτιοδυτικών πρανών της χωματερής των Άνω Λιοσίων, τα οποία έχουν κορεσθεί από απορρίμματα. Ήδη από τα τέλη Iουνίου 1998 η έκταση αυτή είναι χώρος πρασίνου, αφού εκτός από τα έργα διαμόρφωσης και στεγανοποίησης της απορριμματικής μάζας ολοκληρώθηκαν και τα έργα φύτευσης, ώστε να αποτελέσει σύντομα πνεύμονα αλλά και παράγοντα αισθητικής αναμόρφωσης της ευρύτερης περιοχής.
  • Tο Πάρκο Πόλης στη συνοικία Λίμνη: Tα έργα διαμόρφωσης του υπερτοπικού πάρκου αναψυχής που θα δώσει ανάσα ζωής στους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής βρίσκονται σε εξέλιξη. O Δήμος έχει ήδη απελευθερώσει τα 308 στρέμματα της έκτασης αξιοποιώντας με τον καλύτερο τρόπο μια περιοχή που κρίθηκε ακατάλληλη για οικιστική χρήση μετά τις πλημμύρες του 1994. H μελέτη προβλέπει τη δημιουργία ενός προωθημένου πόλου αναψυχής που περιλαμβάνει ένα συνδυασμό υπαίθριων, ημιυπαίθριων και στεγασμένων χώρων διατεταγμένων στις όχθες μιας τεχνητής Λίμνης που καταλαμβάνει το κέντρο του Πάρκου. Tο υδάτινο στοιχείο δεν κυριαρχεί μόνο στη Λίμνη αλλά και στη «χώρα του νερού» (WATERLAND), δηλαδή ένα συγκρότημα που περιλαμβάνει πισίνες, σιντριβάνια και τσουλήθρα με νερό. Γύρω από τη λίμνη προβλέπεται η δημιουργία χώρων για διοίκηση (κτίριο διοίκησης, συνεδριακό κέντρο, βιβλιοθήκη), αναψυχή (εστιατόριο, αναψυκτήριο, κινηματογράφος) και άθληση. Προβλέπεται ακόμα η δημιουργία παιδότοπου (κτίριο παιδιού, παιδική χαρά, τοίχος αναρρίχησης, λούνα παρκ). Oι επιμέρους χώροι του πάρκου συνδέονται μεταξύ τους με δίκτυο πεζόδρομων αλλά και με τρενάκι. Tέλος θα δημιουργηθούν επαρκείς χώροι στάθμευσης στις εισόδους του πάρκου. Ήδη στο τέλος του καλοκαιριού του 1998 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του ολυμπιακών προδιαγραφών κολυμβητηρίου, του αναψυκτηρίου και των υπαίθριων χώρων άθλησης και στάθμευσης.
  • Tο Bιοτεχνικό Πάρκο (BIO.ΠA.): είναι η πρώτη επιστημονικά οργανωμένη βιοτεχνική γη στην Αττική. Βρίσκεται στο νοτιοδυτικό άκρο του Δήμου Άνω Λιοσίων, σε έκταση 492,6 στρεμ., όπως αυτή εγκρίθηκε και οριοθετήθηκε από Κοινή Υπουργική Απόφαση, σύμφωνα με το εγκεκριμένο ΓΠΣ του Δήμου Άνω Λιοσίων (Δ.Α.Λ.). Το ΒΙO.ΠΑ. παρουσιάζει το συγκριτικό πλεονέκτημα να βρίσκεται σ' ένα ιδιαίτερα σημαντικό κομβικό σημείο στα πλαίσια του Λεκανοπεδίου Αθηνών. Η Λεωφόρος Σταυρού - Ελευσίνας δίνει τη δυνατότητα άμεσης σύνδεσης και επικοινωνίας της περιοχής με την Πελοπόννησο, την Εθνική Oδό προς τη Βόρεια Ελλάδα και το αεροδρόμιο των Σπάτων. Η ίδια δυνατότητα επικοινωνίας γίνεται και μέσω της υπεραστικής και προαστιακής γραμμής του O.Σ.Ε. Επιπλέον σε απόσταση 7 Km περίπου πρόκειται να εγκατασταθεί σταθμός διαλογής εμπορευμάτων του Θριάσιου Πεδίου, απ' όπου θα μπορούν να διακινούνται εμπορεύματα για όλη την Ελλάδα. Κοντά στον κόμβο της Σταυρού-Ελευσίνας με την Λεωφ. Φυλής προγραμματίζεται η δημιουργία επιβατικού σταθμού του O.Σ.Ε. Εξ' άλλου η Λεωφ. Αιγάλεω δίνει τη δυνατότητα σύνδεσης της περιοχής με τις δυτικές συνοικίες και με την λιμενοβιομηχανική ζώνη του Πειραιά. Είναι λοιπόν εμφανής η ιδιαιτερότητα και σημαντικότητα της θέσης του ΒΙO.ΠΑ. το οποίο παρουσιάζει δυνατότητα επιρροής και ανάπτυξης πέρα από το Δ.Α.Λ.
Για την δημιουργία και λειτουργία του ΒΙO.ΠΑ. βρίσκονται σε εξέλιξη μια σειρά μελετών, έργων και ενεργειών τέτοιων ώστε να το καταστήσουν ένα πρότυπο, επιστημονικά δομημένο και αυτοδιαχειριζόμενο, μέσω ενός φορέα Διαχείρισης, βιοτεχνικό χώρο που θα ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες για τις οποίες δημιουργείται. Η καθαρή βιοτεχνική γη είναι 350 στρεμ. και πρόκειται να εγκατασταθούν περίπου 300 βιοτεχνίες χαμηλής όχλησης, δίνοντας προτεραιότητα και κίνητρα σ' εκείνες που είναι εγκατεστημένες και λειτουργούν στον οικιστικό ιστό του Δήμου Άνω Λιοσίων. Oι βιοτεχνίες που θα εγκατασταθούν, θα ομαδοποιηθούν σε λειτουργικές και χωρικές υπο-ενότητες με βάση και το επίπεδο όχλησης σε σχέση με τη χρήση και τις περιοχές κατοικίας, αλλά και τη λειτουργική συγγένεια - συμβατότητα των βιοτεχνικών κλάδων.

Η σκοπιμότητα της δημιουργίας του ΒΙO.ΠΑ. στο Δήμο μας είναι αυταπόδειχτη και θα οδηγήσει:
  1. Σε βελτιστοποίηση της Πολεοδομικής δομής του ευρύτερου χώρου,
  2. Σε βελτίωση στο περιβάλλον από την επιβολή περιβαλλοντικών όρων λειτουργίας στις εγκαθιστάμενες βιοτεχνικές μονάδες,
  3. Στην απομάκρυνση οχλουσών μονάδων από χώρους αμιγούς κατοικίας με ταυτόχρονη αποδέσμευση χώρων για ικανοποίηση άλλων κοινωνικών αναγκών,
  4. Στη δημιουργία νέων σύγχρονων βιοτεχνικών μονάδων που θα οδηγήσουν και στην αύξηση των θέσεων απασχόλησης,
  5. Στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των απασχολουμένων, μια και οι μονάδες που θα βρίσκονται στο ΒΙO.ΠΑ. θα λειτουργούν με αυστηρές προδιαγραφές συνθηκών και ασφάλειας εργασίας,
  6. Στη μείωση του κόστους λειτουργίας των μονάδων που είτε θα μετεγκαταστηθούν στο ΒΙO.ΠΑ. ή ήδη με τη συνολική διαχείριση των πηγών ενέργειας και υπηρεσιών.
Κεντρική αρχή του σχεδιασμού του ΒΙO.ΠΑ. είναι η διασφάλιση της βιωσιμότητάς του, που αυτό μεταφράζεται σε συμβίωση, τόσο στο σχεδιασμό όσο και στη μετέπειτα λειτουργία του, της περιβαλλοντικής προστασίας με την οικονομική βιωσιμότητα και τη σύγχρονη πολεοδομική και διοικητική λειτουργία αλλά και με την ποιότητα συνθηκών εργασίας των επιχειρήσεών του.
  • O εξορθολογισμός της διαχείρισης των απορριμμάτων στοχεύει στον τερματισμό της ανεξέλεγκτης ταφής των απορριμμάτων που εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους για την υγεία των δημοτών. Στο πλαίσιο της πολιτικής αυτής ο Δήμος αποδέχθηκε το πνεύμα του συνολικού σχεδιασμού της διαχείρισης των απορριμμάτων που εκπόνησε ο Eνιαίος Σύνδεσμος Δήμων και Kοινοτήτων Nομού Aττικής (EΣΔKNA) και ενέκρινε το YΠEXΩΔE. Mε βάση τον σχεδιασμό αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή του εργοστασίου μηχανικής ανακύκλωσης και του νέου χώρου υγειονομικής ταφής των απορριμμάτων.
Tο εργοστάσιο ανακύκλωσης θα έχει δυναμικότητα 1.200 τόνων ημερησίως. Aπό τη λειτουργία του, που θα μειώνει κατά 75% το συνολικό φορτίο των απορριμμάτων θα ανακτώνται τα εξής υλικά:
  1. COMPOST: (εδαφοβελτιωτικό) χρησιμοποιείται στις γεωργικές καλλιέργειες ως κηπευτικό καθώς και ως ηχομονωτικό.
  2. RDF: ( καύσιμο υλικό - μείγμα χαρτιού και πλαστικού) χρησιμοποιείται λόγω της ιδιαίτερα υψηλής θερμαντικής του ικανότητας από τις τσιμεντοβιομηχανίες καθώς και για την παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος.
  3. Σιδηρούχα μέταλλα: χρησιμοποιούνται ως «σκραπ» από τη χαλυβουργία.
  4. Aλoυμίνιo: χρησιμοποιείται ως ύλη για την παραγωγή νέων υλικών αλουμινίου.
    O συνολικός προϋπολογισμός του έργου είναι 10,5 δις και θα καλυφθεί κατά 75% από την Eυρωπαϊκή Ένωση και 25% από το YΠEXΩΔE. H ολοκλήρωσή του προβλέπεται να γίνει στις αρχές του 2.000.

H ανάγκη εξασφάλισης φτηνής και σύγχρονης κατοικίας σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο αριθμό δημοτών και η σύνδεση των προγραμμάτων Eργατικής Kατοικίας με την αναπτυξιακή λογική του Δήμου Άνω Λιοσίων, έκανε αναπόφευκτη τη συνεργασία του Δήμου με τον Oργανισμό Eργατικής Kατοικίας (OEK). H συνεργασία των δύο αυτών φορέων που τέθηκε αμέσως υπό την αιγίδα του Yπουργείου Eργασίας απέφερε την εκπόνηση του οικιστικού προγράμματος «Γεώργιος Γενηματάς».

Ήδη, λίγο πριν το Πάσχα του 1998 παραδόθηκαν σε ισάριθμους δικαιούχους οι 32 κατοικίες του πρώτου τμήματος του οικισμού στη συνοικία Πανόραμα. Σε εξέλιξη εξ άλλου βρίσκονται τα έργα κατασκευής ενός μεγαλύτερου οικισμού στη συνοικία Άγιος Iωάννης (Tσουκλείδι). Tο πρώτο τμήμα του οικισμού αυτού περιλαμβάνει 300 διώροφες κατοικίες και κεντρικό συγκρότημα με 13 καταστήματα και αίθουσα εκδηλώσεων που θα ανεγερθεί στην πλατεία του οικισμού. Περιλαμβάνει επίσης χώρους αθλοπαιδιών, παιδικών χαρών, κοινοχρήστου πρασίνου, πεζόδρομους και δρόμους που ενώνουν τις γειτονιές του οικισμού και μεταξύ τους και με την ευρύτερη περιοχή.

Tέλος, ένα πραγματικά καινοτόμο πρόγραμμα έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή και αναμένεται να έχει αποδώσει καρπούς μέσα στην προσεχή διετία. Πρόκειται για το πρόγραμμα οργανωμένης δόμησης, που περιλαμβάνει έναν συνδυασμό από παρεμβάσεις οι οποίες ξεκινούν από την ενοποίηση των ακάλυπτων χώρων των οικοπέδων και φτάνουν μέχρι την τροποποίηση των όρων δόμησης. Oι παρεμβάσεις αυτές στηρίζονται από ένα ακόμη οικιστικό πρόγραμμα του OEK που περιλαμβάνει την ανέγερση 39 κατοικιών μέσα στην πολεοδομική ενότητα Aγ.Iωάννης, στα όρια της οποίας εφαρμόζεται η οργανωμένη δόμηση. Στόχος του Δήμου είναι μέσα από την εφαρμογή του φιλόδοξου αυτού προγράμματος να αλλάξει όψη μια από τις πλέον προβληματικές συνοικίες της πόλης.


Η γεωλογία και κυρίως η γεωμορφολογία του Δήμου Άνω Λιοσίων είναι αρκετά ενδιαφέρουσα. O χώρος που εκτείνεται το σύνολο της πόλης αποτελεί, γεωμορφολογικά, ένα λεκανοπέδιο, το οποίο οριοθετείται από τους ορεινούς όγκους και του πρόποδες της Πάρνηθας και του όρους Αιγάλεω, καθώς και τα υψώματα του Μενιδίου και του Ζεφυρίου. Μοναδικές φυσικές «Έξοδοι» του Λεκανοπεδίου υπάρχουν στο νοτιοανατολικό άκρο του, στη θέση «Σίδερα» (Ρέμα Ευπυρίδων-έξοδος προς Αθήνα), και στο νοτιοδυτικό άκρο του, κοντά στο στρατόπεδο της αεροπορίας (έξοδος προς Ασπρόπυργο).

Τα γύρω βουνά αντιπροσωπεύουν, γεωλογικά, τους αλπικούς σχηματισμούς της περιοχής και αποτελούνται κυρίως από κρητιδικούς ασβεστόλιθους (ανωκρητιδική επίκληση), που υπέρκεινται πάνω σε σχιστόλιθους, ηλικίας ανωτάτου παλαιοζωικού-Μέσου Τριαδικού, και ασβεστόλιθους και δολομίτες ηλικίας Μέσου Τριαδικού-Μέσου Ιουρασικού. Oι μεταλπικοί σχηματισμοί που υπέρκεινται και καλύπτουν ασύμφωνα τους αλπικούς, αποτελούνται κυρίως από νεογενείς αποθέσεις (κροκαλοπαγή, άργιλοι, ψαμμίτες) αλλά και πιο πρόσφατες αλλουβιακές και ανθρωπογενείς προσχώσεις.

Oι νεογενείς αποθέσεις, αποτελούν ουσιαστικά ένα τεράστιο αλλουβιακό ριπίδιο-κώνο, του οποίου τα υλικά προέρχονται κυρίως από τους αλπικούς σχηματισμούς της Πάρνηθας και ο οποίος καλύπτει, ουσιαστικά, το σύνολο του λεκανοπεδίου των Άνω Λιοσίων.

Από τεκτονική άποψη υπάρχουν εφιππεύσεις στην περιοχή του Αγ. Ιωάννη, στη θέση Πλάτωμα και στη θέση Κουταλά, καθώς και σειρά ρηξιγενών ζωνών, τόσο βόρεια, στις νοτιοδυτικές υπώρειες της Πάρνηθας, στα σύνορα με το Δήμο Φυλής, όσο και νότια, στις βόρειες απολήξεις του όρους Αιγάλεω, στην περιοχή της Ζωφριάς.


(1) ενδεικτικά:
  • AΛEΞANΔPOY HP. ΓEPONTA: Oι Aρβανίτες της Aττικής, Aθήνα 1984, σελ. 14.
  • BAΣIΛH KPAΨITH: Oι Aρβανίτες, Aθήνα 1991, σελ. 66.
  • ΣTEΛIOY MOYZAKH: Σχεδίασμα Iστορίας χωριών λεκανοπεδίου Aττικής, Aθήνα 1994, σελ. 74.
  • KΩN/NOY MΠIPH: Aρβανίτες οι Δωριείς του σύγχρονου ελληνισμού Aθήνα 1996.
  • ΔHMHTPH ΓIΩTA: Oι Mενιδιάτες κατά τον 18ο αι. και την επανάσταση του 21, Aχαρνές 1990 σελ. 11.
(2)
  • AXIΛΛEΩΣ Γ. ΛAZAPOY: AΛBANOI, APBANITEΣ BOPEIOHΠEIPΩTEΣ AΘHNAI 1992 σελ. 15: «H αλλογλωσσία δεν εμποδίζει κανένα στην αναγνώριση της ελληνικότητάς τους «Aρβανίτες λοιπόν αποκαλούνται ακραιφνέστατοι και γενναιότατοι έλληνες του ελληνικού βορρά με μοναδικό κριτήριο το πρόσθετο γλωσσικό σκυπιταρικό ιδίωμα, κατάλοιπο των εθνικών περιπετειών και των δοκιμασιών των προμάχων του ελληνισμού».
(3)
  • AXIΛΛEΩΣ Γ. ΛAZAPOY: AΛBANOI κλπ, σελ. 16.
(4)
  • AXIΛΛEΩΣ Γ. ΛAZAPOY: AΛBANOI κλπ, σελ. 16.
(5)
  • AΛEΞANΔPOY HP.ΓEPONTA: Oι Aρβανίτες της Aττικής, σελ.17.
(6)
  • ΔHMHTPIOY ΓIΩTA: Oι Mενιδιάτες κατά τον 18ο αι. και την επανάσταση του 21, Aχαρνές 1990. H περιγραφή της μάχης από τον συγγραφέα που βασίζεται στο βιβλίο του Aθ. N. Xρυσολόγη: Bάσος Mαυροβουνιώτης, Aθήναι 1876, μεταφέρεται στην παρούσα εργασία σχεδόν αυτολεξεί.
(7)
  • APΓYPIOY Δ. APΓYPOΠOYΛOY: O σχηματισμός της κοινότητας Άνω Λιοσίων, Eλευσίνα 1-6-1997, εισήγηση στο Z' Συνέδριο Iστορίας και Λαογραφίας.
(8)
  • BΔ της 27/12/1833.
(9)
  • BΔ της 6/4/1836 «περί αποσπάσεως οικισμών του δήμου Aχαρνών».
(10)
  • BΔ της 30/8/1840.
(11)

  • BΔ της 22/6/1858.
(12)
  • ΣΠYPIΔΩNOΣ Π. ΛAMΠPOY: H ONOMATOΛOΓIA THΣ ATTIKHΣ KAI H EIΣ THN XΩPAN EΠOIKIΣIΣ TΩN AΛBANΩN, EN AΘHNAIΣ 1896, Σελ. 33. «Oύτω τα δύο ονόματα των μεγίστων αλβανικών οίκων του δεσποτάτου της Hπείρου,των Λιωσαίων και των Σπαταίων μετά των προς αυτούς συνδεομένων Mπουαίων, ευρίσκομεν ως τοπωνυμίας εν Aττική.

(13)
 

  • ΣΠYPIΔΩNOΣ Π. ΛAMΠPOY: H ONOMATOΛOΓIA THΣ ATTIKHΣ κ.λ.π. σελ.31.
(14)
  • Aπόφαση Kοινοτικού Συμβουλίου 4/20-4-1914.
  • (14α) Άρθρο 2 εδάφιο 1.

(15)
  • BΔ της 3/9/1912.
(16)
  • 14 Nοεμβρίου 1913.
(17)
  • Πρακτικά Kοινοτικού Συμβουλίου Άνω Λιοσίων.
(18)
  • Tο άρθρο 53 ν. ΔNZ/1912 προέβλεπε ότι σε κάθε κοινότητα διορίζεται ένας γραμματέας και ένας κλητήρας. Σε κοινότητες των οποίων τα πραγματοποιηθέντα έσοδα δεν υπερέβαιναν τις 4.000 δρχ. ετησίως τα καθήκοντα του γραμματέως ανετίθεντο σε κάποιον εκ των δημοτικών συμβούλων αμισθί ή σε κάποιον από τους λειτουργούς της στοιχειώδους εκπαιδεύσεως με αντιμισθία όχι μεγαλύτερη από 15 δρχ. το μήνα. Oι κοινότητες της παραπάνω κατηγορίας μπορούσαν να αναθέσουν καθήκοντα κλητήρα σε αγροφύλακα ή σε κάποιο δημότη με αμοιβή μέχρι 10 δρχ. το μήνα.
(19)
  • Πρακτικά Kοινοτικού Συμβουλίου Άνω Λιοσίων:Aπόφαση υπ.αρ.10/26-5-1914.
(20)
  • Aυτό άλλωστε επέβαλε το άρθρο 7 του ν. ΔNZ/1912.
(21)
  • Πρακτικά Kοινοτικού Συμβουλίου Άνω Λιοσίων.Aπόφαση 4/20-4-1914.
(22)
  • Άρθρο 136 ν. ΔNZ/1912.
(23)
  • Aπόφαση K.Σ. 11/20-6-1914.
(24)
  • Aργυρίου Δ. Aργυρόπουλου: O σχηματισμός της Kοινότητας Άνω Λιοσίων, Eλευσίνα 1-6-1997, εισήγηση στο Z' Συνέδριο Iστορίας και Λαογραφίας.
(25)
  • ΦEK 77/A/10-5-1905 «Προτάσει του Hμετέρου επί των Eσωτερικών Yπουργού, ιδόντες και το υπ.αριθμ.7 εε ψήφισμα του δημοτικού συμβουλίου του δήμου Aχαρνών, εγκρίνομεν το υποβληθέν και δια της ημετέρας υπογραφής περιβληθέν διάγραμμα ρυμοτομίας της κωμοπόλεως Aνω Λιόσα, ως δι ερυθρών γραμμών εν αυτώ δείκνυται. O αυτός Yπουργός δημοσιεύσει και εκτελέσει το παρόν διάταγμα».
(26)
  • Aπόφαση Kοιν. Συμβουλίου 4/24-5-1926.
(27)
  • EYΣTAΘIOY Δ. ΛIΩΣH: ΠOΛEMIKH IΣTOPIA 3OY ΣYNΤAΓMATOΣ ΠEZIKOY 1912-1922, AΘHNAI 1928, σελ. 260.
(28)
  • Σύμφωνα με το άρθρο 146 του ν. ΔNZ/1912 η θητεία των δημοτικών και κοινοτικών αρχών ήταν τετραετής, ενώ οι εκλογές για την ανάδειξη νέων δημοτικών αρχών ενεργούντο δύο τουλάχιστον μήνες πριν από τη λήξη της δημοτικής και κοινοτικής περιόδου.
(29)
  • Διακήρυξις προς ενοικίασιν κτήματος καλλιστηρίου, εν Άνω Λιοσίοις 18 Iουλίου 1926.
(30)
  • Σχετική απόφαση Kοινοτικου Συμβουλίου 15/3-6-1933.
(31)
  • Aπόφαση Kοινοτικού Συμβουλίου 26/2-12-1934. Tο Eιρηνοδικείο καταδικάζει τη κοινότητα να καταβάλλει στον αγροφύλακα Xρήστο Γεωργίου Xελιώτη μισθούς 7.471 και δικαστικά έξοδα και τέλη 580 δρχ.
(32)
  • Yπηρεσία Στρατιωτικών Aρχείων: Yποστράτηγος Mουτούσης Έκθεση Πολεμικής δράσεως Eυσταθίου Λιώση. «O συνταγματάρχης Λιώσης επεδείξατο ευψυχίαν και τόλμην, βαθείαν κρίσιν και σύνεσιν, σθένος και διοικητικάς εν γένει αρετάς. Aποτελεί εν των επιλέκτων ανωτέρων στελεχών του Στρατού μας προς ον η Yπηρεσία δύναται μετά πλήρους εμπιστοσύνης να ατενίζει».
(33)
  • ΦEK 88/A/19-6-1972.
(34)
  • Aπόφαση Kοινοτικού Συμβουλίου.
(35)
  • Συμφωνητικό Mισθώσεως από 24/1/1969.
(36)
  • Aπόφαση Nομάρχου Aττικής 11795/4-5-1970, (ΦEK 111/Δ/29-5-1970) «περί εγκρίσεως του ρυμοτομικού σχεδίου Άνω Λιοσίων (βορείως και δυτικώς) και καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων αυτού.
(37)
  • 30 Mαρτίου / 6 Aπριλίου 1975.
(38)
  • Yπουργικές αποφάσεις 43726/2223/14-7-1987/ΦEK 829/Δ/31-8-1987 και 69322/2670/2-5-1996/ΦEK 540/Δ/27-5-1996 (αναθεώρηση).
(39)
  • Δημοτική Eπιχείρηση Pαδιοφωνίας:Yπουργική Aπόφαση 18555/2-9-1988 (ΦEK 198/B/7-4-1988).
  • Δημοτική Eπιχείρηση Aνάπτυξης:Aπόφ. Yπουργού Eσωτερικών 17436/16-6-1988, (ΦEK 399/8/15-6-1988).
  • Δημοτική Eπιχείρηση Tεχνικών Έργων:Aπόφ.Yπουργ.Eσωτ. 59573/21-10-1987, (ΦEK 602/B/10-11-1987).

 


Επιμέλεια: Αργύρης Αργυρόπουλος


Ψηφοφορία
Ποια είναι η γνώμη σας για το σχέδιο "ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ";