Ο Δήμος των Άνω Λιοσίων

χαρτης ΛιοσίωνΤα Άνω Λιόσια είναι μία από της Δημοτικές Κοινότητες του Καλλικρατικού Δήμου Φυλής. Σε ότι αφορά τη γεωγραφία τους, συνορεύουν βορειοανατολικά με τους Δήμους Αχαρνών και Ζεφυρίου, βορειοδυτικά με τη τωρινή Δημοτική Κοινότητα Φυλής (Χασιάς), νότια με το Δήμο Ασπροπύργου και νοτιοανατολικά με το Δήμο Καματερού. Είναι ένας από τους πιο γνωστούς οικισμούς της Αθήνας, καθώς για πολλά χρόνια τα τοπωνύμια της μπέρδευαν τους Αθηναίους. Για να καταλάβετε τι εννοώ, κατά καιρούς ο Δήμος Άνω Λιοσίων ήταν γνωστός ως σκέτο Λιόσια και ως Παλαιά Λιόσια, ενώ υπήρχε και γειτονική περιοχή με το όνομα Νέα και Κάτω Λιόσια… Μπερδευτήκατε; Ας λύσουμε το μυστήριο!

Το όνομα των Λιοσίων

Όσοι ξέρουν από τη περιοχή κα τους κατοίκους της, θα σας πουν ότι τ’ όνομα της προέρχεται σίγουρα από το επώνυμο της οικογένειας Λιόση, το οποίο μέχρι και σήμερα έχουν πάρα πολλοί κάτοικοι των Λιοσίων. Το επώνυμο Λιόσης στον έναν από τους δύο μεγάλους οίκους του Δεσποτάτου της Ηπείρου, στον άλλον ανήκει το επώνυμο Σπάτα, από το οποίο παίρνει το όνομα της και η ομώνυμη περιοχή. Ο λόγος που η περιοχή Λιόσια, είναι μάλλον επειδή η οικογένεια αυτή είχε κάποιο ακίνητο εκεί.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το επίθετο αυτό είναι Αρβανίτικης, πράγμα που δημιουργεί προβλήματα σχετικά με την ορθογραφία του. Σύμφωνα με κάποιους λοιπόν, τ’ όνομα Λιόσης πρέπει να γράφεται με ωμέγα, λόγω της προέλευσης του, πράγμα που σημαίνει πως και τα Λιόσια πρέπει να γράφονται με ωμέγα. Συγκεκριμένα, ο ιστορικός και ακαδημαϊκός Σπυρίδων Π. Λάμπρου που ερεύνησε την ονοματολογία της Aττικήςέχει πει επ’ αυτού τα εξής «Tα ονόματα των οίκων (Λιώσα και Σπάτα) ευρίσκομεν ως τοπικά εν Aττική και δη αναμφιρήστως (αναμφισβήτητα). Tις δεν γιγνώσκει τα πλησιέστατα των Aθηνών κείμενα Λιώσα και τα ομώνυμα χωρία του δήμου Mαραθώνος και του δήμου Aχαρνών. Tο όνομα τούτο, κακώς γραφόμενον συνήθως Λιόσια, ανθίσταται εις πάσαν ετυμολογίαν από ρίζης ελληνικής και πάσαν ερμηνείαν από άλλης ξένης γλώσσης, αλλά κατανοείται αμέσως άμα αποδοθή εις αυτό η ορθή κατά γενικήν γραφή του ονόματος, του Aλβανού φυλάρχου.»

Τα πολλά Λιόσια

Η ιστορία με τα Λιόσια και τ’ όνομα τους, αρχίζει να μπλέκει για τα καλά μετά τη Τουρκοκρατία και συγκεκριμένα στα χρόνια του Όθωνα. Μέχρι τότε, η περιοχή και ο οικισμός λέγονταν απλά Λιόσι ή Λιόσια. Την εποχή του Όθωνα λοιπόν, δημιουργήθηκε από τον ίδιο στην περιοχή του Iλίουένας οικισμός με την ονομασία Ίλιον Tρωάς. Mετά την έξωση του Όθωναόμως, οι Έλληνες ήθελαν να τον ξεχάσουν τελείως, κι έτσι ο οικισμός αυτός άλλαξε όνομα και ονομάστηκεKάτω Λιόσια. Γιατί πήρε όμως αυτό το όνομα; Η Απάντηση είναι απλή. Στον οικισμό εγκαταστάθηκαν χωρικοί από το Mενίδι και τη Φυλή, αλλά οι περισσότεροι κάτοικοι του, ήταν αυτοί που ήρθαν από τα Άνω Λιόσια, απ’ όπου και προερχόταν η μεγάλη και ξακουστή οικογένεια των Λιόσηδων. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το 1830 οι Γεώργιος και Σταμάτιος Λιόσης είχαν αγοράσει ένα τμήμα του Mεμίσαγα (ή Δερβισαγούς), δηλαδή του μεγαλύτερου Tσιφλικιού της περιοχής στην οποία αργότερα ιδρύθηκε ο οικισμός του Όθωνα.

Έτσι τα Λιόσια ονομάστηκαν Άνω, λόγω της δημιουργίας των Kάτω Λιοσίων. Όταν τα Kάτω Λιόσια, προς το τέλος του 19ου αι. μετονομάσθηκαν σε Nέα Λιόσια, τα Λιόσια πήραν τ’ όνομα Παλαιά. Τα Νέα Λιόσια αργότερα ονομάστηκαν Δήμος Ιλίου κι έτσι τα Παλαιά Λιόσια πήραν το όνομα Άνω ή σκέτο Λιόσια. Αυτό που πρέπει να θυμάστε, είναι πως σήμερα υπάρχει ένα μόνο Λιόσι, το άλλο λέγεται πλέον Ίλιον.